Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών PCOS και τρόπος ζωής - Μίνι Οδηγός Πρόληψης

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, γνωστό ως PCOS, αποτελεί μία από τις συχνότερες ενδοκρινολογικές διαταραχές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Παρότι συχνά συνδέεται με διαταραχές του κύκλου και με υπογονιμότητα, στην καθημερινή κλινική πράξη βλέπουμε ότι το συγκεκριμένο σύνδρομο εκδηλώνεται πολύ πιο ευρύτερα, με πολλά και διαφορετικά συμπτώματα. Κόπωση που δεν εξηγείται εύκολα, αυξημένη λιγούρα για υδατάνθρακες, δυσκολία στη ρύθμιση του βάρους, ακμή, τριχόπτωση, αυξημένη τριχοφυΐα, διαταραχές ύπνου, ακόμα και πεπτικές ενοχλήσεις ή εναλλαγές στη διάθεση, μπορεί να αποτελούν μέρος της ίδιας λειτουργικής εικόνας.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής φαίνεται να επιβαρύνει σημαντικά την έκφραση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών. Η καθιστική ζωή, η υψηλή κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών, η χρόνια έκθεση σε στρες, η διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού και η συνεχής επαφή με περιβαλλοντικούς ενδοκρινικούς διαταράκτες δημιουργούν ένα υπόβαθρο που ευνοεί την εμφάνιση αντίστασης στην ινσουλίνη και της ορμονικής δυσρρύθμισης. Στη Λειτουργική Ιατρική δεν εστιάζουμε μόνο στη διάγνωση του συνδρόμου αλλά κυρίως στο γιατί ο οργανισμός οδηγείται σε αυτή την κατάσταση.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονίσουμε ότι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών δεν είναι απλώς ένα γυναικολογικό ζήτημα. Πρόκειται για ένα μεταβολικό και ορμονικό φαινόμενο που επηρεάζει πολλαπλά συστήματα και άξονες, το ενδοκρινικό, το μεταβολικό, το γαστρεντερικό, ακόμα και το ανοσοποιητικό. Η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο μελλοντικών επιπλοκών, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η δυσλιπιδαιμία, η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος, καθώς και καρδιαγγειακά νοσήματα.

Το θετικό μήνυμα είναι ότι μικρές, στοχευμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τη λειτουργία του οργανισμού. Η βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, η υποστήριξη του εντερικού μικροβιώματος, η ρύθμιση του ύπνου και η μείωση του φλεγμονώδους φορτίου δεν είναι θεωρητικές έννοιες. Είναι πρακτικοί άξονες πρόληψης που εφαρμόζονται καθημερινά.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό στο Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

Για να κατανοήσουμε πώς ο τρόπος ζωής επηρεάζει το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, χρειάζεται πρώτα να δούμε τους βασικούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς του.

Στον πυρήνα του συνδρόμου βρίσκεται, στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντίσταση στην ινσουλίνη. Αυτό σημαίνει ότι τα κύτταρα δεν ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στην ινσουλίνη, με αποτέλεσμα το πάγκρεας να παράγει μεγαλύτερες ποσότητες για να διατηρήσει φυσιολογικά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Η υπερινσουλιναιμία δεν επηρεάζει μόνο τον μεταβολισμό της γλυκόζης. Διεγείρει τις ωοθήκες να παράγουν περισσότερα ανδρογόνα, όπως τεστοστερόνη, γεγονός που οδηγεί σε διαταραχές του κύκλου, ανωορρηξία, ακμή και υπερτρίχωση. Παράλληλα, μειώνεται η παραγωγή της σφαιρίνης δέσμευσης των ορμονών του φύλου (SHBG), με αποτέλεσμα αυξημένα ελεύθερα ανδρογόνα στην κυκλοφορία.

Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει δοθεί στον άξονα έντερο-μεταβολισμός-ωοθήκες. Σύγχρονες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών εμφανίζουν διαφοροποιημένη σύσταση εντερικού μικροβιώματος, μειωμένη μικροβιακή ποικιλομορφία και αυξημένους δείκτες χαμηλού βαθμού φλεγμονής. Παράλληλα, η δυσβίωση φαίνεται να επιδεινώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και να ενισχύει τη συστηματική φλεγμονή, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.

Επιπλέον, η χρόνια ενεργοποίηση του άξονα HPA (υποθάλαμος-υπόφυση-επινεφρίδια) λόγω στρες μπορεί να αυξήσει την κορτιζόλη, επηρεάζοντας περαιτέρω τον γλυκαιμικό έλεγχο και τη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους. Το ήπαρ, βασικό όργανο μεταβολισμού και αποτοξίνωσης ορμονών, συχνά επιβαρύνεται, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει μη αλκοολική λιπώδης νόσος.

Συνεπώς, το σύνδρομο PCOS δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα των ωοθηκών. Είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταβολικών, ορμονικών, φλεγμονωδών και μικροβιακών παραγόντων. Αυτή ακριβώς η πολυπαραγοντική φύση του συνδρόμου εξηγεί γιατί οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και η λειτουργική προσέγγιση της κατάστασης μπορούν να έχουν τόσο ουσιαστικό ρόλο.

Μίνι Οδηγός Πρόληψης - Πρακτικά βήματα που μπορείτε να εφαρμόσετε άμεσα

Στη Λειτουργική Ιατρική αντιμετωπίζουμε το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ως ένα πολυσυστηματικό φαινόμενο. Η πρόληψη και η βελτίωση των συμπτωμάτων δεν βασίζονται σε μία μόνο παρέμβαση, αλλά σε συνδυασμό μικρών, σταθερών αλλαγών που ενισχύουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη, μειώνουν τη φλεγμονή και υποστηρίζουν το γαστρεντερικό σύστημα και την ηπατική λειτουργία. Ακολουθούν βασικοί άξονες που μπορείτε να εντάξετε στην καθημερινότητά σας:

1. Διατροφή χαμηλού γλυκαιμικού φορτίου με έμφαση στην ποιότητα. Η ρύθμιση της γλυκόζης αποτελεί κεντρικό στόχο στο PCOS. Προτιμήστε σύνθετους υδατάνθρακες, όσπρια, λαχανικά, καλής ποιότητας πρωτεΐνη και καλά λιπαρά, όπως ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς. Περιορίστε τα επεξεργασμένα σάκχαρα και τα συχνά γεύματα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη. Πρόσφατες ανασκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι οι διατροφικές παρεμβάσεις αποτελούν θεμέλιο της αντιμετώπισης του PCOS. Η σταθερότητα στο σάκχαρο μειώνει τα επίπεδα ινσουλίνης και κατ’ επέκταση την υπερανδρογοναιμία.
2. Υποστήριξη του εντερικού μικροβιώματος. Η υγεία του εντέρου συνδέεται στενά με τη μεταβολική ρύθμιση. Εντάξτε τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες, ζυμωμένα προϊόντα και πολυφαινόλες. Η αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών ενισχύει την παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου, τα οποία συμβάλλουν στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη. Σύγχρονες μελέτες υποστηρίζουν ότι η τροποποίηση του μικροβιώματος μέσω διατροφής, προβιοτικών ή συνδυαστικών παρεμβάσεων μπορεί να βελτιώσει σημαντικά μεταβολικούς και ορμονικούς δείκτες.
3. Συστηματική άσκηση με έμφαση στη μυϊκή ενδυνάμωση. Η άσκηση αυξάνει τη μυϊκή πρόσληψη γλυκόζης ανεξάρτητα από την ινσουλίνη και μειώνει τη σπλαχνική λιπώδη μάζα. Ο συνδυασμός αερόβιας δραστηριότητας και προπόνησης με αντιστάσεις έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικός στη βελτίωση του δείκτη HOMA-IR (δείκτης αντίστασης στην ινσουλίνη) και της λειτουργίας της ωορρηξίας. Δεν απαιτείται υπερβολή, η συνέπεια είναι σημαντικότερη από την ένταση της άσκησης.
4. Ρύθμιση ύπνου και κιρκάδιου ρυθμού. Ο ανεπαρκής ή διαταραγμένος ύπνος επηρεάζει την ινσουλίνη, την κορτιζόλη και τις ορμόνες της όρεξης. Στόχος είναι 7 έως 8 ώρες ποιοτικού ύπνου, με σταθερό ωράριο. Ιδανικά, αποφύγετε την έντονη έκθεση σε οθόνες πριν τον ύπνο και ενισχύστε την έκθεση σε φυσικό φως το πρωί.
5. Διαχείριση στρες και υποστήριξη του άξονα επινεφριδίων. Η χρόνια ενεργοποίηση του στρες επιδεινώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Τεχνικές όπως ασκήσεις αναπνοής, ήπια γιόγκα, διαλογισμός ή απλή καθημερινή επαφή με τη φύση έχουν μετρήσιμα οφέλη στη ρύθμιση της κορτιζόλης.
6. Μείωση έκθεσης σε ενδοκρινικούς διαταράκτες. Πλαστικά δοχεία τροφίμων, θερμικές αποδείξεις, καλλυντικά με συγκεκριμένες χημικές ουσίες μπορεί να δρουν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, δηλαδή ουσίες που μπορούν να μιμηθούν ή να μπλοκάρουν τις φυσικές ορμόνες του σώματος. Προτιμήστε γυάλινα σκεύη, φυσικά καλλυντικά, ώστε να περιορίσετε την περιττή έκθεση.
7. Παρακολούθηση βασικών μεταβολικών δεικτών. Η πρόληψη στο PCOS δεν είναι μόνο συμπεριφορική. Η τακτική αξιολόγηση της καμπύλης ινσουλίνης και γλυκόζης, του λιπιδαιμικού προφίλ, των ηπατικών ενζύμων και της βιταμίνης D βοηθά στον έγκαιρο εντοπισμό δυσλειτουργιών. Στο πλαίσιο μιας λειτουργικής προσέγγισης μπορεί να αξιολογηθούν επιπλέον δείκτες, όπως φλεγμονώδεις παράμετροι ή το ορμονικό προφίλ.

Οι παρεμβάσεις αυτές δεν αντικαθιστούν τη φαρμακευτική αγωγή όταν αυτή είναι απαραίτητη, αλλά συχνά ενισχύουν σημαντικά την αποτελεσματικότητά της και σε αρκετές περιπτώσεις μειώνουν την ανάγκη για πιο επιθετικές παρεμβάσεις.

Πότε χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση

Παρότι πολλές γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την κατάσταση μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, υπάρχουν περιπτώσεις όπου απαιτείται πιο συστηματική και εξατομικευμένη διερεύνηση. Η πρόληψη δεν σημαίνει αναβολή του ελέγχου, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται. Θα πρέπει να απευθυνθείτε για πιο αναλυτικό έλεγχο όταν παρατηρείτε:

• Επίμονη διαταραχή κύκλου, αμηνόρροια ή έντονα ακανόνιστες περιόδους που διαρκούν πάνω από 3 έως 6 μήνες. Η παρατεταμένη ανωορρηξία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερπλασίας του ενδομητρίου και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
• Δυσκολία στη ρύθμιση βάρους παρά τη σωστή διατροφή και άσκηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις συχνά υποκρύπτεται σημαντική αντίσταση στην ινσουλίνη ή διαταραχή της θυρεοειδικής λειτουργίας, που απαιτούν εργαστηριακή διερεύνηση.
• Έντονη κόπωση, υπογλυκαιμικά επεισόδια, αυξημένη λιγούρα για γλυκό ή οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη. Η αξιολόγηση του γλυκαιμικού προφίλ μπορεί να αποκαλύψει πρώιμες μεταβολικές διαταραχές που δεν είναι εμφανείς σε μια απλή γλυκόζη νηστείας.
• Σημαντική ακμή, τριχόπτωση ή υπερτρίχωση που επιδεινώνεται. Απαιτείται έλεγχος και αξιολόγηση των ορμονών φύλου, αλλά και των θυρεοειδικών ορμονών.

Στην κλινική πράξη διαπιστώνουμε συχνά ότι οι «κλασικές» εξετάσεις μπορεί να βρίσκονται εντός φυσιολογικών ορίων, αλλά ο οργανισμός να εμφανίζει λειτουργικές αποκλίσεις. Η λειτουργική προσέγγιση δίνει έμφαση όχι μόνο στα όρια αναφοράς, αλλά και στη βέλτιστη τιμή για τον συγκεκριμένο οργανισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αξιολογηθεί το εντερικό μικροβίωμα, δείκτες φλεγμονής χαμηλού βαθμού ή παράμετροι που σχετίζονται με οξειδωτικό στρες, όταν η κλινική εικόνα το δικαιολογεί.

Η έγκαιρη διερεύνηση στο PCOS δεν έχει στόχο να «επιβεβαιώσει ένα πρόβλημα», αλλά να αποτρέψει τη μακροπρόθεσμη μεταβολική επιβάρυνση. Όσο νωρίτερα εντοπιστούν οι ανισορροπίες, τόσο πιο αποτελεσματικά μπορούν να διορθωθούν.

Προτεινόμενες εξετάσεις για έναν αναλυτικό έλεγχο

Όπως αναφέρθηκε, όταν τα συμπτώματα του PCOS επιμένουν ή η κλινική εικόνα είναι σύνθετη, ένας πιο αναλυτικός εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να αποκαλύψει υποκείμενες ανισορροπίες που δεν φαίνονται σε έναν βασικό προληπτικό έλεγχο. Στόχος δεν είναι η υπερδιάγνωση, αλλά η στοχευμένη χαρτογράφηση του μεταβολικού και ορμονικού προφίλ.

Ο Έλεγχος Συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών (Check Up F12) αποτελεί ένα ολοκληρωμένο διαγνωστικό πακέτο που στοχεύει στην επιβεβαίωση και χαρτογράφηση του PCOS σε ορμονικό και βασικό μεταβολικό επίπεδο. Δεν περιορίζεται σε μία μεμονωμένη μέτρηση, αλλά εξετάζει τα κύρια ενδοκρινικά και μεταβολικά πεδία που εμπλέκονται στην παθοφυσιολογία του συνδρόμου. Συγκεκριμένα καλύπτονται:

• Πλήρες ορμονικό προφίλ ανδρογόνων. Ελέγχονται δείκτες όπως ολική τεστοστερόνη, DHEA-S, Δ4-ανδροστενεδιόνη και SHBG. Ο συνδυασμός αυτών των δεικτών επιτρέπει την εκτίμηση της υπερανδρογοναιμίας, βασικού χαρακτηριστικού του PCOS. Η SHBG είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επηρεάζει το ποσοστό ελεύθερης βιοδραστικής τεστοστερόνης.
• Γοναδοτροπίνες και ωοθηκικός άξονας. Οι LH και FSH, αλλά και η αναλογία LH προς FSH, βοηθούν στην αξιολόγηση της λειτουργίας του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-ωοθηκικών.
• AMH, Αντιμυλλέρειος Ορμόνη. Η AMH συχνά εμφανίζεται αυξημένη στο PCOS και αντανακλά αυξημένο αριθμό μικρών ωοθυλακίων. Είναι χρήσιμη τόσο διαγνωστικά όσο και για αξιολόγηση του ωοθηκικού αποθέματος.
• 17-OH-προγεστερόνη. Συμβάλλει στον αποκλεισμό συγγενούς υπερπλασίας επινεφριδίων, υποστηρίζοντας τη διαφορική διάγνωση διαταραχών επινεφριδιακής προέλευσης
• Θυρεοειδικός έλεγχος. Η TSH περιλαμβάνεται ώστε να αποκλειστεί υποκλινική θυρεοειδική δυσλειτουργία που μπορεί να μιμείται ή να επιδεινώνει διαταραχές κύκλου.
• Μεταβολικός έλεγχος. Η ινσουλίνη και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη HbA1c προσφέρουν μια αρχική εικόνα γλυκαιμικής ρύθμισης και πιθανής αντίστασης  στην ινσουλίνη.
• Λιπιδαιμικό προφίλ. Ολική χοληστερόλη, LDL, HDL, VLDL και τριγλυκερίδια αξιολογούν τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο, ο οποίος είναι αυξημένος στο PCOS.
   

Συνεπώς, ο έλεγχος αυτός καλύπτει επαρκώς τη διάγνωση και τη βασική μεταβολική εκτίμηση του PCOS. Παρ’ όλα αυτά, στο πλαίσιο μιας πιο προληπτικής και λειτουργικής προσέγγισης και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι σκόπιμο να εμπλουτίζεται ο έλεγχος με επιπλέον δείκτες που αναδεικνύουν πρώιμες δυσλειτουργίες:

• Αντίσταση στην Ινσουλίνη, Δείκτης HOMA-IR: Πρώιμη εκτίμηση της αντίστασης στην ινσουλίνη, μέσω ελέγχου της γλυκόζης και ινσουλίνης νηστείας, καθώς και με υπολογισμό του δείκτη HOMA-IR (Homeostasis Model Assessment – Insulin Resistance). Ο δείκτης HOMA-IR αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα εργαλεία ανίχνευσης της αντίστασης στην ινσουλίνη, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις με φυσιολογική HbA1c.
• hs-CRP: Η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας εκτιμά χαμηλού βαθμού φλεγμονή, η οποία έχει συσχετιστεί με το PCOS και τον αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
• Βιταμίνη D: Η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι συχνή στο PCOS και σχετίζεται με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη, διαταραχή της ωορρηξίας και φλεγμονώδη επιβάρυνση.
• ALT και γGT (Ηπατικά ένζυμα): Το PCOS συνδέεται συχνά με μη αλκοολική λιπώδη νόσο ήπατος. Η αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας είναι ουσιαστική σε γυναίκες με αυξημένο σωματικό βάρος ή μεταβολικές διαταραχές.
• Φερριτίνη: Σε περιπτώσεις έντονης κόπωσης ή ακανόνιστης αιμορραγίας, η εκτίμηση αποθηκών σιδήρου βοηθά στη διαφορική προσέγγιση των συμπτωμάτων.
• Έλεγχος εντερικού μικροβιώματος EnteroScan®: Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ο έλεγχος εντερικού μικροβιώματος μπορεί να αποτελέσει χρήσιμη συμπληρωματική διερεύνηση στο PCOS, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν έντονα πεπτικά συμπτώματα, αυξημένοι δείκτες χαμηλού βαθμού φλεγμονής ή ανθεκτική αντίσταση στην ινσουλίνη παρά τη σωστή διατροφή και την τακτική άσκηση. Η αξιολόγηση της μικροβιακής ισορροπίας συμβάλλει στην κατανόηση του άξονα εντέρου-μεταβολισμού-ωοθηκών και επιτρέπει πιο στοχευμένες παρεμβάσεις στη διατροφή και στη ρύθμιση του φλεγμονώδους φορτίου. Δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας, αλλά εργαλείο εξατομίκευσης σε σύνθετες ή επίμονες περιπτώσεις PCOS.
   

Το PCOS δεν είναι αποκλειστικά γυναικολογικό σύνδρομο. Είναι μεταβολική και ενδοκρινική διαταραχή με συστηματικές επιπτώσεις. Ενώ ο Έλεγχος Συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών (Check Up F12) προσφέρει μια ισχυρή βάση διάγνωσης και παρακολούθησης, όταν στόχος είναι η πρόληψη μακροπρόθεσμων επιπλοκών, όπως διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία ή λιπώδης νόσος ήπατος, η διεύρυνση του ελέγχου με τους παραπάνω δείκτες επιτρέπει:

• Πρώιμη ανίχνευση αντίστασης στην ινσουλίνη
• Εκτίμηση φλεγμονώδους φορτίου
• Αξιολόγηση ηπατικής επιβάρυνσης
• Εξατομικευμένη καθοδήγηση για στοχευμένες παρεμβάσεις στη διατροφή και στον τρόπο ζωής

Η ουσία δεν είναι να γίνονται περισσότερες εξετάσεις, αλλά να γίνονται οι σωστές εξετάσεις, τη σωστή στιγμή, με βάση την κλινική εικόνα. Στο PCOS, η εξατομίκευση του εργαστηριακού ελέγχου αποτελεί κεντρικό εργαλείο πρόληψης και όχι απλώς επιβεβαίωσης μιας διάγνωσης.

Συμπερασματικά

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών PCOS δεν είναι μια στατική διάγνωση. Είναι μια δυναμική κατάσταση που επηρεάζεται από το πώς ζείτε, πώς κοιμάστε, πώς τρέφεστε και πώς διαχειρίζεστε το στρες. Η πρόληψη δεν απαιτεί τελειότητα, αλλά συνέπεια. Μικρές καθημερινές παρεμβάσεις μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τη βιοχημεία σας.

Η ενημέρωση, η τακτική αξιολόγηση και η εξατομικευμένη προσέγγιση αποτελούν τα θεμέλια για ουσιαστική βελτίωση. Σε πολυπαραγοντικές καταστάσεις, όπως το PCOS, ο τρόπος ζωής και η πρόληψη δεν είναι απλώς υποστηρικτικός παράγοντας, αλλά ένας σημαντικός θεραπευτικός άξονας.

Βιβλιογραφία

1. Gautam, R., Bhateja, A., Malhotra, N., & Arora, T. (2025). Mapping the research landscape of lifestyle modification in PCOS management: A 10 year bibliometric analysis. Clinical Epidemiology and Global Health.
2. Liu N, Wang X, Wang M. (2025). The effect of pre/pro/synbiotics on cardiometabolic health in patients with polycystic ovary syndrome: A systematic review, meta-analysis and meta-evidence. Journal of Functional Foods, 133, 106996.
3. Chen X, Wan Y, Xie L. Insulin resistance in polycystic ovary syndrome: pathophysiological mechanisms of menstrual dysfunction and evidence-based treatment strategies. Biol Reprod. 2025;113(6):1340-1354. doi:10.1093/biolre/ioaf197
4. Mohammed, S., Cockburn, B. N., & Sundaram, V. (2024). Exploring the novel alternative and modern treatment options for polycystic ovary syndrome: A review. Integrative Medicine Reports, 3(1). doi:10.1089/imr.2023.0045
5. Jin YX, Hu HQ, Zhang JC, et al. Research status of polycystic ovary syndrome treatment: a mini review and a bibliometric analysis from 2010 to 2023. Gynecol Endocrinol. 2024;40(1):2405098. doi:10.1080/09513590.2024.2405098
6. Zhu S, Chen H, He B, Zhang Y, Li P and Kuang J (2025) Gut microbiota dysbiosis in polycystic ovary syndrome: focus on diet, probiotics, and traditional Chinese medicine. Front. Microbiol. 16:1659783. doi: 10.3389/fmicb.2025.1659783
7. Mei Y, Li W, Wang B, Chen Z, Wu X, Lin Y and Wang M (2025) Gut microbiota: an emerging target connecting polycystic ovarian syndrome and insulin resistance. Front. Cell. Infect. Microbiol. 15:1508893. doi: 10.3389/fcimb.2025.1508893

Στη Διαγνωστική Αθηνών, αντιμετωπίζουμε την πρόληψη με τη σοβαρότητα που της αξίζει. Εδώ, η επιστήμη συναντά την εξατομικευμένη φροντίδα.