Δυσανεξία στη Γλουτένη: Συμπτώματα, Αιτίες, Εξετάσεις, Θεραπεία

Η δυσανεξία στη γλουτένη αποτελεί ένα ευρύ φάσμα διαταραχών που σχετίζονται με την κατανάλωση γλουτένης, μιας πρωτεΐνης που απαντάται κυρίως στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη. Αν και η κοιλιοκάκη είναι η πιο γνωστή μορφή δυσανεξίας, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις διαταραχές που σχετίζονται με τη γλουτένη, αλλλά όχι με την κοιλιοκάκη, όπως η ευαισθησία NCGS (Non-Celiac Gluten Sensitivity) και η αλλεργία στο σιτάρι.

Η δυσανεξία στη γλουτένη συχνά παραμένει αδιάγνωστη για μεγάλα χρονικά διαστήματα, καθώς τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια, ασαφή ή να αποδίδονται σε άλλες παθολογικές καταστάσεις, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η χρόνια κόπωση και τα αυτοάνοσα νοσήματα. Επιπλέον, η κλινική εικόνα ενδέχεται να διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο, κάτι που καθιστά τη διάγνωση απαιτητική και πολυπαραγοντική.

Η σωστή αναγνώριση της δυσανεξίας στη γλουτένη είναι κρίσιμη, διότι η παρατεταμένη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές όπως δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών, αναιμία, οστεοπόρωση, νευρολογικά προβλήματα και αυξημένο κίνδυνο για αυτοάνοσα νοσήματα.

Στο άρθρο αυτό παρουσιάζονται αναλυτικά τα επιδημιολογικά δεδομένα, τα συμπτώματα, οι αιτίες, οι διαθέσιμες διαγνωστικές εξετάσεις (συμπεριλαμβανομένων και αυτών της Λειτουργικής Ιατρικής) και οι θεραπευτικές προσεγγίσεις για την καλύτερη κατανόηση και διαχείριση της νόσου. Η πληροφόρηση αυτή απευθύνεται τόσο σε ασθενείς που αντιμετωπίζουν σχετικά συμπτώματα όσο και σε υγιή άτομα που επιθυμούν να διερευνήσουν προληπτικά τη λειτουργία του εντέρου και του ανοσοποιητικού τους συστήματος.

Επιδημιολογικά Δεδομένα

Η δυσανεξία στη γλουτένη, είτε υπό τη μορφή της κοιλιοκάκης είτε ως ευαισθησίες μη σχετιζόμενες με κοιλιοκάκη, αποτελεί πλέον σημαντικό θέμα δημόσιας υγείας, καθώς η συχνότητά της παρουσιάζει αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια. Η εξέλιξη των διαγνωστικών εργαλείων, η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του ιατρικού κόσμου και η αυξημένη πληροφόρηση των ασθενών έχουν συμβάλει στον εντοπισμό περισσότερων περιπτώσεων.

Η κοιλιοκάκη (celiac disease), που είναι μια αυτοάνοση αντίδραση στη γλουτένη, αφορά περίπου 1% του γενικού πληθυσμού παγκοσμίως. Ωστόσο, σε πολλές χώρες, όπως και στην Ελλάδα, η διάγνωση παραμένει χαμηλότερη του αναμενόμενου, με αποτέλεσμα να εκτιμάται ότι μόνο 1 στους 5 πάσχοντες έχει επίσημη διάγνωση.

Σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία από μελέτες στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, η μη σχετιζόμενη με κοιλιοκάκη ευαισθησία στη γλουτένη (Non-Celiac Gluten Sensitivity, NCGS) εκτιμάται ότι επηρεάζει 3% έως και 6% του πληθυσμού, αν και τα όρια ποικίλλουν σημαντικά λόγω της απουσίας ειδικών βιοδεικτών για τη νόσο. Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην αποκλειστική κατανάλωση διατροφής χωρίς γλουτένη και στη βελτίωση των συμπτωμάτων.

Στην Ελλάδα, αν και τα επιδημιολογικά δεδομένα είναι περιορισμένα, πρόσφατες αναφορές υποδεικνύουν αυξημένη διάγνωση κοιλιοκάκης, ιδίως σε παιδιατρικό πληθυσμό. Η συμμετοχή της Ελλάδας σε ευρωπαϊκές μελέτες όπως η CELIAC-EU Consortium έχει προσφέρει πολύτιμα δεδομένα για την κατανομή και τα χαρακτηριστικά της νόσου στη χώρα μας. Παράλληλα, υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον ρόλο της γλουτένης σε διαταραχές όπως το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου, η δυσβίωση και η χρόνια φλεγμονή.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η γενετική προδιάθεση του πληθυσμού. Περίπου 30% έως 40% των Ελλήνων φέρουν τα αλληλόμορφα HLA-DQ2 ή/και HLA-DQ8, τα οποία σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κοιλιοκάκης, χωρίς όμως να αποτελούν από μόνα τους διαγνωστικό δείκτη.

Τα αυξανόμενα ποσοστά δυσανεξίας, οι πολυπαραγοντικές αιτίες και η ποικιλία των συμπτωμάτων καθιστούν απαραίτητη τη διερεύνηση με σύγχρονα, αξιόπιστα και λειτουργικά εργαλεία. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο επιπλοκών και να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Συμπτώματα και Σημεία της Δυσανεξίας στη Γλουτένη

Η δυσανεξία στη γλουτένη δεν εκδηλώνεται πάντα με εμφανή ή χαρακτηριστικά συμπτώματα, γεγονός που καθιστά τη διάγνωσή της πολύπλοκη. Τα συμπτώματα διακρίνονται γενικά σε γαστρεντερικά και μη γαστρεντερικά, ενώ μπορούν να κυμαίνονται από ήπια έως σοβαρά, αλλά και να εμφανίζονται είτε άμεσα είτε καθυστερημένα μετά την κατανάλωση γλουτένης.

Γαστρεντερικά συμπτώματα. Η πιο κοινή κατηγορία εκδηλώσεων, η οποία περιλαμβάνει συμπτώματα όπως:

• Φούσκωμα και αυξημένα αέρια: Οφείλεται σε φλεγμονή ή μεταβολές της εντερικής μικροβιακής ισορροπίας.
• Κοιλιακό άλγος: Εντοπίζεται συνήθως στο επιγάστριο ή στη μέση κοιλία, και εντείνεται μετά τα γεύματα.
• Διάρροια ή δυσκοιλιότητα: Η εναλλαγή αυτών των συμπτωμάτων είναι συχνή και παραπέμπει σε λειτουργική διαταραχή του εντέρου.
• Δυσαπορρόφηση: Η κακή απορρόφηση θρεπτικών στοιχείων, όπως ο σίδηρος, το φυλλικό οξύ και η βιταμίνη B12, μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια αναιμία και κόπωση.
   

Μη γαστρεντερικά συμπτώματα. Η δυσανεξία στη γλουτένη μπορεί να επηρεάσει πολλαπλά συστήματα του οργανισμού, προκαλώντας:

• Χρόνια κόπωση: Εξαιτίας του συνεχούς ενεργοποιημένου ανοσοποιητικού συστήματος και της δυσαπορρόφησης θρεπτικών ουσιών.
• Αρθραλγίες και μυαλγίες: Συχνά αποδίδονται σε χρόνιο φλεγμονώδες φορτίο.
• Νευρολογικά συμπτώματα: Περιλαμβάνουν διαταραχές της διάθεσης, ευερεθιστότητα, κατάθλιψη, δυσκολίες συγκέντρωσης (γνωστό και ως “brain fog”), καθώς και περιφερική νευροπάθεια.
• Δερματικά προβλήματα: Η ερπητοειδής δερματίτιδα αποτελεί μια ειδική εκδήλωση της κοιλιοκάκης, αλλά και άλλες μορφές εξανθημάτων ή έκζεμα μπορεί να σχετίζονται με ευαισθησία στη γλουτένη.
• Ανοσολογικά φαινόμενα: Συχνά συνυπάρχει με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ο διαβήτης τύπου 1 και η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
   

Μη τυπικές και υποκλινικές εκδηλώσεις. Ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν εμφανίζει καθαρά συμπτώματα, αλλά μπορεί να παρουσιάζει:

• Σιδηροπενική αναιμία που δεν ανταποκρίνεται σε θεραπεία
• Ανεξήγητη οστεοπενία ή οστεοπόρωση
• Υπογονιμότητα ή αποβολές
• Διαταραχές ήπιας ηπατικής δυσλειτουργίας
   

Αυτές οι μορφές δυσανεξίας συνήθως ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια προληπτικών ελέγχων ή μέσω εξειδικευμένων εργαστηριακών εξετάσεων λειτουργικής ιατρικής. Η πολυμορφία των συμπτωμάτων υπογραμμίζει την ανάγκη για ολιστική προσέγγιση στη διαγνωστική διερεύνηση της δυσανεξίας στη γλουτένη, με στόχο όχι μόνο την επιβεβαίωση της διάγνωσης αλλά και την κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν στη συμπτωματολογία κάθε ασθενούς.

Βαθύτερες Αιτίες της Δυσανεξίας στη Γλουτένη

Η δυσανεξία στη γλουτένη δεν είναι απλώς αποτέλεσμα ενός ανοσολογικού σφάλματος ή αλλεργικής αντίδρασης. Πρόκειται για μια πολυπαραγοντική διαταραχή, όπου συνυπάρχουν γενετικοί, ανοσολογικοί, περιβαλλοντικοί και μικροβιακοί παράγοντες. Η βαθύτερη κατανόηση των αιτίων της είναι κρίσιμη, τόσο για τη σωστή διάγνωση όσο και για τον εξατομικευμένο θεραπευτικό σχεδιασμό. Ακολουθεί παρουσίαση των κυριότερων αιτίων με αναλυτική επεξήγηση:

1. Γενετική Προδιάθεση. Η παρουσία των αλληλομόρφων HLA-DQ2 και HLA-DQ8 αποτελεί βασικό παράγοντα προδιάθεσης για την ανάπτυξη κοιλιοκάκης. Αν και η παρουσία τους δεν είναι από μόνη της διαγνωστική, απαντώνται σε περισσότερο από το 90% των ατόμων με κοιλιοκάκη. Η ύπαρξή τους αυξάνει την πιθανότητα παθολογικής αντίδρασης στη γλουτένη μέσω ενεργοποίησης του προσαρμοστικού ανοσοποιητικού. Η γενετική προδιάθεση λειτουργεί ως αναγκαία αλλά όχι επαρκής συνθήκη, δηλαδή απαιτείται συνύπαρξη άλλων παραγόντων για την εκδήλωση της νόσου.
2. Αυτοάνοση Δυσλειτουργία. Στην κοιλιοκάκη, η λήψη γλουτένης προκαλεί ανοσολογική αντίδραση όπου παράγονται αντισώματα έναντι της τρανσγλουταμινάσης (tTG), ενός ενζύμου των εντεροκυττάρων. Η αντίδραση αυτή οδηγεί σε καταστροφή του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου, προκαλώντας δυσαπορρόφηση, φλεγμονή και διαταραχή της ομοιόστασης. Η ανοσολογική απόκριση μπορεί να επεκταθεί και σε άλλα όργανα, γι' αυτό και η κοιλιοκάκη συχνά συνυπάρχει με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και ορισμένα αυτοάνοσα ηπατικά νοσήματα.
3. Διαταραχή της Εντερικής Διαπερατότητας (Leaky Gut). Η αύξηση της εντερικής διαπερατότητας, γνωστή ως σύνδρομο του διαρρέοντος εντέρου, επιτρέπει τη διέλευση μη πλήρως διασπασμένων πεπτιδίων γλουτένης στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό προκαλεί συστηματική ανοσολογική ενεργοποίηση, οδηγώντας σε χρόνια φλεγμονή, αυτοανοσία και νευρολογικά συμπτώματα. Η ζωνουλίνη, μια πρωτεΐνη που ρυθμίζει τη διαπερατότητα των εντερικών συνδέσεων, έχει βρεθεί αυξημένη σε άτομα με δυσανεξία, υποδεικνύοντας την ενεργοποίηση αυτής της παθολογικής οδού.
4. Δυσβίωση του Εντερικού Μικροβιώματος. Η ισορροπία του εντερικού μικροβιώματος παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανοσολογική ανοχή. Ανισορροπίες στο μικροβίωμα (δυσβίωση) μπορούν να ενισχύσουν τη φλεγμονώδη αντίδραση στη γλουτένη, να μεταβάλουν την αποικοδόμηση της πρωτεΐνης και να επιτρέψουν την είσοδο ανοσοδραστικών πεπτιδίων στην κυκλοφορία. Μελέτες δείχνουν ότι άτομα με κοιλιοκάκη παρουσιάζουν μειωμένους πληθυσμούς ωφέλιμων βακτηρίων (όπως τα Bifidobacterium και Lactobacillus) και αυξημένους παθογόνους μικροοργανισμούς, γεγονός που καθιστά τη μικροβιακή ισορροπία κρίσιμη για τη διαχείριση της κατάστασης.
5. Περιβαλλοντικοί Παράγοντες και Διατροφή στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία. Η πρόωρη ή καθυστερημένη έκθεση στη γλουτένη κατά τη βρεφική ηλικία έχει ενοχοποιηθεί ως παράγοντας κινδύνου, ιδίως σε παιδιά με γενετική προδιάθεση. Παράλληλα, λοιμώξεις του πεπτικού, η χρήση αντιβιοτικών ή ο μητρικός θηλασμός κατά τους πρώτους μήνες ζωής μπορούν να επηρεάσουν την ανοσολογική απόκριση σε τροφές που περιέχουν γλουτένη. Επιπλέον, η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων προϊόντων που περιέχουν γλουτένη αυξάνει το φορτίο ανοσοδιεγερτικών ουσιών στο πεπτικό σύστημα, ενισχύοντας τον κίνδυνο φλεγμονής.

Εργαστηριακές Εξετάσεις για τη Διερεύνηση της Δυσανεξίας στη Γλουτένη

Η διάγνωση και η κατανόηση της δυσανεξίας στη γλουτένη απαιτούν συνδυασμό των συμβατικών εξετάσεων, εξειδικευμένων διαγνωστικών εργαλείων λειτουργικής ιατρικής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικών απεικονιστικών μεθόδων. Η επιλογή των κατάλληλων εξετάσεων γίνεται με βάση το ιστορικό, τη συμπτωματολογία και τους στόχους του διαγνωστικού ελέγχου.

(α) Συμβατικές Εργαστηριακές Εξετάσεις

• Αντισώματα Αντί-Τρανσγλουταμινάσης (anti-tTG IgA): Η βασικότερη εξέταση για την κοιλιοκάκη. Εντοπίζει αυτοαντισώματα κατά της ιστικής τρανσγλουταμινάσης, με υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα.
• Αντισώματα Αντι-Ενδομυΐου (EMA IgA): Συμπληρωματική εξέταση για την επιβεβαίωση της κοιλιοκάκης, ιδιαίτερα ειδική αλλά λιγότερο ευαίσθητη.
• Ολική Ιmmunoglobulin A (IgA): Πραγματοποιείται για τον αποκλεισμό ανεπάρκειας IgA, που μπορεί να δώσει ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα στα προηγούμενα τεστ.
• Γονιδιακός έλεγχος HLA-DQ2/DQ8: Χρησιμοποιείται για αποκλεισμό της κοιλιοκάκης. Η απουσία και των δύο γονιδίων καθιστά την κοιλιοκάκη εξαιρετικά απίθανη.
• Σίδηρος, Φερριτίνη, Β12, Φυλλικό Οξύ: Χρήσιμα για την εκτίμηση δυσαπορρόφησης και αναιμίας που μπορεί να σχετίζεται με την νόσο.
   

(β) Εξετάσεις Λειτουργικής Ιατρικής

• Πλήρης Έλεγχος Ευαισθησίας στη Γλουτένη: είναι ολοκληρωμένη αιματολογική εξέταση για τη διερεύνηση όλων των διαταραχών που σχετίζονται με τη γλουτένη (κοιλιοκάκη, αλλεργία σε σιτάρι, μη-αυτοάνοση υπερευαισθησία) με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και σωστή καθοδήγηση. Συγκεκριμένα ελέγχονται: αντισώματα IgA, IgG, IgE γενικά και ειδικά έναντι της γλουτένης, σιταριού, κριθαριού και σίκαλης, καθώς και αντισώματα ενδομυΐου (EMA IgA), ιστικής τρανσγλουταμινάσης (tTG) και απαμινωμένης γλιαδίνης (aDGP).
• EnteroScan® - Λειτουργική Ανάλυση Κοπράνων: Πολύτιμο εργαλείο για ασθενείς με χρόνια γαστρεντερικά συμπτώματα. Παρέχει πληροφορίες για την πεπτική λειτουργία, την ύπαρξη φλεγμονής, τη σύσταση του μικροβιώματος, αλλά και την παρουσία παθογόνων μικροοργανισμών. Είναι κρίσιμη στην εκτίμηση της δυσβίωσης, που συνδέεται άμεσα με ευαισθησία στη γλουτένη.
• Έλεγχος Διαρρέοντος Εντέρου: Μετρά τα επίπεδα της εντερικής πρωτεΐνης δέσμευσης λιπαρών οξέων 2 (FABP2) και της ζονουλίνης στον ορό. Αποτελούν δείκτες της εντερικής διαπερατότητας, καθώς τα αυξημένα τους επίπεδα υποδεικνύουν ρήξη του εντερικού επιθηλίου.
• MetaBolomiX™ - Οργανικά Οξέα Ούρων: Αναλύει πλήθος οργανικών ουσιών, που συμπεριλαμβάνουν μεταβολίτες που σχετίζονται με δυσβίωση, μυκητιασικές υπεραναπτύξεις, νευρολογική δυσλειτουργία και ανεπάρκεια βιταμινών. Ιδανικό για αξιολόγηση της συστημικής επίδρασης της γλουτένης.
• Τεστ αναπνοής για SIBO: Ανιχνεύει υπερανάπτυξη βακτηρίων στο λεπτό έντερο.
   

(γ) Λοιπές Εξετάσεις & Απεικονιστικές μέθοδοι
Σε πιο εξειδικευμένες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθούν συμπληρωματικές εξετάσεις και απεικονιστικές μέθοδοι, όπως:

• Βιοψία λεπτού εντέρου: για ιστολογική επιβεβαίωση κοιλιοκάκης
• Triplex άνω μεσεντερίου αγγείου: για διαφορική διάγνωση ισχαιμικής εντεροπάθειας
• MRI εγκεφάλου: για αξιολόγηση νευρολογικών εκδηλώσεων
• Υπέρηχος ήπατος και σπλήνα: για έλεγχο πιθανής ηπατοσπληνομεγαλίας

Θεραπευτικές Προσεγγίσεις για τη Δυσανεξία στη Γλουτένη

Η θεραπεία της δυσανεξίας στη γλουτένη εξαρτάται από τη μορφή της (κοιλιοκάκη, ευαισθησία που δε σχετίζεται με κοιλιοκάκη ή αλλεργία στο σιτάρι), τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και την παρουσία επιπλοκών. Η θεραπευτική στρατηγική στοχεύει τόσο στην άμεση ανακούφιση όσο και στη μακροπρόθεσμη υποστήριξη του οργανισμού.

(α) Συμβατικές Θεραπείες
Η βασική και αναντικατάστατη θεραπεία για την κοιλιοκάκη και τη μη κοιλιοκακική ευαισθησία είναι η δια βίου αυστηρή αποφυγή της γλουτένης. Παρότι δεν υπάρχει φαρμακευτική θεραπεία που να «θεραπεύει» τη δυσανεξία, ορισμένες κλινικές παρεμβάσεις μπορούν να βοηθήσουν. Για παράδειγμα:

• Χορήγηση συμπληρωματικών θρεπτικών συστατικών: ιδιαίτερα σίδηρος, ασβέστιο, βιταμίνη D, φολικό οξύ και B12 σε περιπτώσεις δυσαπορρόφησης.
• Διαχείριση σχετικών επιπλοκών, όπως η οστεοπόρωση μέσω αντιοστεοκλαστικής θεραπείας, ή η θεραπεία αυτοάνοσων συνοσηροτήτων με ανοσοτροποποιητικά.
• Αντιισταμινικά ή κορτικοστεροειδή μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε περιπτώσεις αλλεργίας στο σιτάρι ή δερματίτιδας ερπητοειδούς, χορηγούνται συμπτωματικά.
• Φάρμακα υπό έρευνα. Ορισμένα ένζυμα (π.χ. ALV003) και αναστολείς ζωνουλίνης βρίσκονται υπό μελέτη, αλλά δεν έχουν ακόμη λάβει έγκριση.
   

(β) Φυσικές Θεραπείες
Η Λειτουργική Ιατρική προσφέρει ένα εξατομικευμένο πλαίσιο θεραπείας που βασίζεται στην αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του πεπτικού και του ανοσοποιητικού συστήματος, μέσα από διατροφή, συμπληρώματα και τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής.

Διατροφή
Η διατροφή χωρίς γλουτένη δεν σημαίνει απλώς αποφυγή σίτου, αλλά ολιστική αναδιοργάνωση του διαιτολογίου, με στόχο τη θρέψη και την αποκατάσταση του εντερικού βλεννογόνου:

• Αποφυγή: Σίτου, κριθαριού, σίκαλης, βρώμης (αν δεν είναι πιστοποιημένη gluten-free), καθώς και όλων των επεξεργασμένων προϊόντων που περιέχουν ίχνη γλουτένης.
• Εμπλουτισμός της διατροφής με:
  • φυσικά χωρίς γλουτένη δημητριακά (κινόα, αμάρανθος, κεχρί, ρύζι),
  • φυτικές ίνες (λαχανικά, όσπρια),
  • προβιοτικά τρόφιμα (κεφίρ, τουρσιά),
  • αντιοξειδωτικά (μούρα, ελαιόλαδο, κουρκουμάς).

Η σωστή καθοδήγηση από διατροφολόγο είναι απαραίτητη για την αποφυγή διατροφικών ελλείψεων και την ενίσχυση της εντερικής επούλωσης.

Τρόπος Ζωής
Η αλλαγή του τρόπου ζωής έχει αποδειχθεί καθοριστική για τη ρύθμιση της ανοσολογικής απάντησης:

• Μείωση άγχους: Η χρόνια καταπόνηση ενισχύει τη φλεγμονώδη απόκριση και διαταράσσει το μικροβίωμα. Τεχνικές όπως ο διαλογισμός, η ήπια άσκηση και η ψυχοθεραπεία μπορούν να υποστηρίξουν τη θεραπεία.
• Καλή ποιότητα ύπνου: Ο ύπνος ρυθμίζει το ανοσοποιητικό και την παραγωγή κυτταροκινών. Συνιστάται 7-8 ώρες ποιοτικού ύπνου.
• Αποφυγή τοξικών φορτίων: Προτείνεται η μείωση κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφίμων, πρόσθετων και φυτοφαρμάκων που ερεθίζουν το έντερο.
   

Συμπληρώματα και Φυτικές Θεραπείες
Ορισμένα φυσικά σκευάσματα και συμπληρώματα έχουν ισχυρή επιστημονική βάση στη διαχείριση της νόσου:

• Προβιοτικά (Lactobacillus, Bifidobacterium): Ενισχύουν το μικροβίωμα και περιορίζουν φλεγμονώδεις αντιδράσεις στη γλουτένη. Συνιστάται λήψη για 8-12 εβδομάδες.
• Γλουταμίνη: Αμινοξύ που υποστηρίζει την αναγέννηση του εντερικού βλεννογόνου. 5g ημερησίως με άδειο στομάχι για 4-6 εβδομάδες.
• Κουρκουμίνη: Αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική δράση. 500-1000 mg ημερησίως. Προσοχή σε άτομα με χολολιθίαση.
• Ψευδάργυρος και βιταμίνη A: Συμβάλλουν στην επούλωση του εντέρου και την ενίσχυση της ανοσολογικής απάντησης.
• Πεπτικά ένζυμα: Ειδικά σκευάσματα με DPP-IV ένζυμα μπορεί να βοηθούν στην αποδόμηση μικρών ποσοτήτων γλουτένης σε περιπτώσεις τυχαίας έκθεσης.

Όλα τα παραπάνω πρέπει να χορηγούνται υπό ιατρική καθοδήγηση, καθώς η αυθαίρετη χρήση μπορεί να είναι αναποτελεσματική ή ακόμα και επικίνδυνη.

Επόμενα Βήματα

Εφόσον υποψιάζεστε ότι μπορεί να πάσχετε από δυσανεξία στη γλουτένη ή παρουσιάζετε χρόνια, μη ειδικά συμπτώματα, είναι σημαντικό να μη βασίζεστε σε αυτοδιάγνωση ή αυθαίρετη διατροφή. Η ολοκληρωμένη διαγνωστική προσέγγιση, ειδικά μέσω εξετάσεων Λειτουργικής Ιατρικής, μπορεί να προσφέρει σαφή και ουσιαστική καθοδήγηση προς τη θεραπεία, πάντα αφού συμβουλευτείτε τον προσωπικό σας ιατρό.

Βιβλιογραφία

1. Sergi, C., Villanacci, V. & Carroccio, A. Non-celiac wheat sensitivity: rationality and irrationality of a gluten-free diet in individuals affected with non-celiac disease: a review. BMC Gastroenterol 21, 5 (2021). https://doi.org/10.1186/s12876-020-01568-6
2. Piotin, A., de Blay, F. Investigating Non-celiac Wheat Sensitivity: A Comprehensive Review of Pathophysiology Underlying Clinical Implications. Clinic Rev Allerg Immunol 68, 94 (2025). https://doi.org/10.1007/s12016-025-09106-6
3. Roszkowska, A.; Pawlicka, M.; Mroczek, A.; Bałabuszek, K.; Nieradko-Iwanicka, B. Non-Celiac Gluten Sensitivity: A Review. Medicina 2019, 55, 222. https://doi.org/10.3390/medicina55060222
4. Uhde M, Ajamian M, Caio G, et alIntestinal cell damage and systemic immune activation in individuals reporting sensitivity to wheat in the absence of coeliac disease. Gut 2016;65:1930-1937. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2016-311964
5. Leonard MM, Sapone A, Catassi C, Fasano A. Celiac Disease and Nonceliac Gluten Sensitivity: A Review. JAMA. 2017;318(7):647–656. doi:10.1001/jama.2017.9730
6. Fasano, A., Sapone, A., Zevallos, V., & Schuppan, D. (2015). Nonceliac gluten sensitivity. Gastroenterology, 148(6), 1195-1204. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2014.12.049